20 juni 1994

F.H.,

Ergens was ik heel (aangenaam) verrast door uw laatste brief, met name door het feit dat je jezelf zo goed op de hoogte houdt van alles, en uiteenlopende kranten en tijdschriften leest. Ik ben niet bepaald goed op de hoogte hoe het er op dat gebied bij U aan toe gaat, ik bedoel 'binnen'. Voor zover ik weet moet je alles kopen en is het waarschijnlijk relatief duur. Als ik het goed begrijp verdien je met werken zeer weinig (20,-Bf per uur?) en moet de helft daarvan op een soort spaarrekening gezet worden. Ja dan blijft er natuurlijk bitter weinig over, dat betekent als jij me een brief schrijft, dat met papier en omslag en zegel 2 uur werk vraagt, dan voel ik mij al schuldig, of ongemakkelijk omdat het voor mij allemaal zo eenvoudig is. Maar als je dan ook nog kranten, tijdschriften of boeken wil kopen, dan dacht ik toch dat dat moeilijk zou zijn. Maar dat blijkt dus niet echt. In verband daarmee heb ik nog een praktische vraag, een familielid van mij werkt bij de Bank Van Breda, tamelijk hoog geplaatst. Nu is er onlangs een boek verschenen van een bankovervaller, die onomwonden beschrijft hoe hij alles deed enz. Bij de Bank Van Breda vragen ze zich natuurlijk af of die man daar nu ook nog geld aan verdiend, ten eerste al door banken te overvallen, en nu nog eens door er een boek over te schrijven. Is er in België ook geen wet die verbied geld te verdienen aan je misdaden? Ik weet dat zoiets in Amerika niet kan, alhoewel er ook wel achterpoortjes zullen zijn. Maar hoe ging dat bv. met jouw boek, en wiens idee was dat trouwens?
In je vorige brief had je het over de 'Heilige Oorlog' en het blind fanatisme dat mensen drijft om 'onmenselijke' dingen te doen, gaande van wetten te stellen over uitzicht van kleding tot moordpartijen of erger nog. Was jouw afwijking van het rechte pad ook niet zo'n soort Heilige Oorlog, weliswaar met een zeer eigen doel, misschien eigenzuchtig, maar een soort vergeldingsaktie tegen het onrecht, die het verkeerde standpunt of oogpunt van zichzelf niet meer ziet, verblind door de eigen moraal? En dan denk ik dat het toch iets principieel verschillend is met MB, omdat het in zekere zin door jezelf wordt bepaald, weliswaar door bepaalde omstandigheden waarin je verzeild geraakt, en die voor een logische oorzaak en gevolg zorgen, maar die toch ergens bewust worden aangewakkerd. Ergens is dat een normale ontwikkeling, want iedereen heeft bij een uiting van onrecht wel een reaktie van wraak, het komt er misschien op aan hoe die wraak te verwoorden, te verwerken of te uiten. Ik vraag mij dan af of het niet mogelijk is die energie op een andere manier om te buigen. Ik erger mij dikwijls aan waarschijnlijk onbenullige dingen, te lang moeten wachten in een winkel, luisterend naar de ergerlijke bestellingen van de mensen voor mij, met hun getwijfel en gelamenteer over alles en nog wat. Ik wil liefst binnenkomen, rondkijken, zeggen wat ik wil en direkt terug weg, geen vragen, geen gezever. Soms moet ik op mijn tanden bijten om geen kwetsende uitlatingen aan het adres van de mensen te maken, of zelfs woest terug buiten te lopen. In een erger stadium zou ik handtastelijk kunnen worden en mensen gewoon wegduwen of zo. Alhoewel ik op zo'n moment kook, ga ik toch nooit tot aktie over, maar werk ik dat later af in mijn atelier, of achter de computer in een brief of weet ik waar, misschien stapel ik het ook op



Vervolg